Fiyat etiketi gibi dış borç: 499.9 milyar dolar!

Ekonomim’den Alaattin Aktaş bugünkü yazısında “Türkiye’nin 2023 dış borcu’yla ilgili yazı yazdı. Aktaş’ın bugünkü ‘Fiyat etiketi gibi dış borç: 499.9 milyar dolar!’ köşe yazısı;

Borç stoku fiyat etiketini andırıyor ama tutarın özellikle 500 milyarı aşmaması yönünde bir çaba gösterildiği söylenemez tabii ki. Böyle bir görüşü ileri sürmek, dış borç verileriyle oynandığı anlamına gelir ki böyle bir durum söz konusu olamaz.

İlginç bir tesadüf olmuş, hepsi o kadar. Zaten kimse borç için 499.9 milyar demeyecek, artık Türkiye’nin dış borcu 500 milyardır, söylenecek bu.

Nereden nereye…
Maliye’nin dış borç stokuna İlişkin veri seti bize 1989’dan bu yana olan dönemin detayını veriyor. Buna göre 1989’da 43.9 milyar dolar olan dış borç birkaç yıl hariç hep artarak gelmiş.

100 milyar dolar sınırı 1999’da, 200 milyar dolar sınırı 2006’da, 300 milyar dolar sınırı 2010’da, 400 milyar dolar sınırı da 2013’te aşılmış.

Geçen yıl da 500 milyar sınırının aşılmasına ramak kalındı. O sınırı da bu yıl aşarız.

2023’teki artış 42 milyar dolar
Türkiye’nin brüt dış borç stoku geçen yıl 42 milyar dolar artış kaydetti. Bu tutar, 2017’den bu yana olan dönemin en yüksek yıllık artışına işaret ediyor.

Dış borç artışının 1989-2023 döneminde yıllık bazda 40 milyar doların üstüne çıktığı yıl sayısı bir elin parmaklarından az, yalnızca dört.

Dış borç yıllık bazda en yüksek artışı 47.8 milyar dolarla 2013 yılında kaydetti.

Borç 2017’de 44.9 milyar, 2007’de 44.3 milyar, geçen yıl da 41.9 milyar dolar artış gösterdi.

Yarısı özel sektörün
2023 sonundaki borcun yaklaşık yarısı, 251 milyar doları özel sektöre ait. Kamunun payı yüzde 40 oranında 202.5 milyar dolar. Borcun 46.4 milyar dolarla yüzde 9’un biraz fazlası da Merkez Bankası’na ait. Merkez Bankası’nın giderek artan dış borcu geçen yıl rekor düzeye çıktı. Bu borç artışı, Merkez Bankası’nda özellikle Körfez ülkelerince açtırılan mevduat hesaplarından oluşuyor. Merkez Bankası’nın 2016 yılı sonunda 1 milyar dolara kadar gerileyen dış borcu da işte bu hesapların etkisiyle son yıllarda hızla yükseldi. Merkez Bankası’nın borcundaki artış geçen yıl 14 milyar dolara yaklaştı ve borç stoku 46 milyar doları aştı.

Kısa vadelinin payı yine arttı
Geçen yıl sonundaki toplam dış borcun yüzde 35.1 oranında 175.2 milyar doları kısa vadeli. Uzun vadeli borç tutarı ise 324.7 milyar dolar.

Kısa vadeli borcun toplamdaki payı 2013 yılında yüzde 35’leri aşmış, sonra yeniden gerilemişti, bir kez daha bu sınırın üstüne çıkıldı.

Kısa vadelinin payı 2013 yılının ikinci ve üçüncü çeyreği sonunda yüzde 35.4 ve yüzde 35.3 olarak gerçekleşmişti. Bu oranlar, şimdiye kadar kaydedilen en yüksek oranlar.

Daha sonra 2018 sonunda yüzde 21’e kadar inen kısa vadeli dış borcun toplamdaki payı geçen yıl üçüncü çeyrek sonunda yüzde 35’e, yıl sonunda ise yüzde 35.1’e ulaştı.

Zaten sorun vadenin kısalığı
Türkiye’nin brüt borç stokunun GSYH’ye oranı 2023 sonu itibarıyla yüzde 44.7 düzeyinde. Bu oran, birçok gelişmiş ülkenin borç/GSYH oranından düşük. Kaldı ki yüzde 44.7, Türkiye için de görece düşük bir oran sayılır. Bu oran çok değil üç yıl önce yüzde 60’a dayanmış, 2020’nin sonunda yüzde 59.8’e kadar çıkmıştı.

Yüzde 44.7’lik borç/GSYH oranı çoğu gelişmiş ülkeden bile düşük ama bizdeki sorun yukarıda aktardığım vade detayında gizli. Bizde borcun üçte birden fazlası kısa vadeli. Bu da borcu ödemek için sürekli borçlanmayı gerektiren bir kısır döngü demek.

Bizde siyasetçiler, hatta ekonomi yönetimi bile “Dış borcumuzun milli gelire oranı yüksek değil, hatta çoğu ülkeden düşük” demeyi pek sever de, borcun vadesine değinmekten işte bu yüzden pek hoşlanmaz.

patronlardunyasi.com

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

ngsbahis
ngsbahis
onwin
onwin
onwin
onwin
paribahis
paribahis
paribahis
perabet
perabet
perabet
piabet
pinup
pulibet
redwin
1xbet
sahabet
sekabet
setrabet
slotbar
superbahis
timebet
tipobet
tipobet
tumbet
vdcasino
vevobahis
Abdulla62630105
asyabahis
betcup
betorspin
betpark
betpark
betpas
betpas
betper
betper
betsat
betvole
casinovale
dinamobet
dumanbet
elexbet
elitbahis
extrabet
extrabet
favoribahis
gobahis
goldenbahis
Asyabahis
bahsegel giriş
bahsegel giriş
betmarlo giriş
casibom giriş
jojobet
lidyabet giriş
lidyabet
betmoon
betnano
asyabahis
bahigo
bahigo
bahigo
bahiscom
bahiscom
belugabahis
belugabahis
betcup
betpark
betroad
bets10
bettilt
betvole
casibom
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dinamobet
dinamobet
goldenbahis
grandpashabet
holiganbet
hovardabet
imajbet
interbahis
jojobet
limanbet
limanbet
makrobet
mariobet
mariobet
mariobet
matbet
meritking
mobilbahis
mostbet
nakitbahis
ngsbahis
redwin
redwin giriş
vdcasino
venüsbet
grandpashabet
supertotobet giriş
tipobet giriş
vdcasino giriş
betcup giriş
sekabet giriş
romabet
romabet
sahabet
savoybet
savoybet
savoybetting
tipobet
tulipbet
avcılar escort
esenyurt escort
bahçeşehir escort
beylikdüzü escort
bakırköy escort
halkalı escort
şirinevler escort
şişli escort
istanbul escort
esenyurt escort
avcılar escort
tarafbet
betist giriş
showbet
xslot giriş
favorislot
barn festival
pragmatic slot oyunları
radissonbet
egt oyna
betmarlo
floating dragon oyna
bonus hunt" rel="dofollow">bonus hunt">bonus hunt
aresbet
tombala oyna
wild wild riches oyna
betibom
dog house megaways
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
wild west gold oyna
markaj giriş
trwin giriş
altıncasino
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
sugar rush oyna
hiperwin
sweet bonanza oyna
diyarbet
diyarbet
mrbahis
favorislot
markaj giriş
trwin
big bass bonanza oyna
gates of olympus oyna
egt oyna
favorislot
markaj giriş
trwin
betingo
bahisbudur
casi pol
casipol giriş
casipol giriş
casipol
casipol
romabet
mrbahis
casipol şikayetvar
casipol giriş
casipol twitter
casipol şikayet
casipol
casipol güncel giriş
casipol güncel
casipol giriş
casipol girişi
Betmarino
Maltcasino
Noktabet
Pokerklas
Klasbahis
Betingo
Avrupabet
Betcio
Pashagaming
Pusulabet
Betexper
Betsmove
Slotbar
Betnano
Galabet
Betexper
Cratossporting
Dumanbet
Elexbet
Favorislot
Gebze Escort
pendik escort
gorabet
hilbet
hilbet
ikimisli
ikimisli
interbahis
jasminbet
klasbahis
klasbahis
kordonbet
kralbet
kralbet
ligobet
limanbet
limanbet
mariobet
markajbet
marsbahis giriş
matadorbet
matadorbet
meritking
milanobet
milanobet
milosbet
milosbet
mostbet
mostbet
mrbahis
mrbahis
neyine
noktabet
norabahis
oleybet
onbahis
orisbet
xslot
superbetin
tarafbet giriş
tulipbet giriş
padisahbet
padişahbet
palacebet
palacebet
perabet
perabet
pinup
pokerbeta
polobet
polobet
pusulabet
pusulabet